Strona główna » Jak promieniowanie UV wpływa na skórę?

Jak promieniowanie UV wpływa na skórę?

23 January 2026

O negatywnym wpływie promieniowania słonecznego na skórę mówi się coraz więcej – informacje w tym temacie wybrzmiewają w kampaniach dotyczących profilaktyki nowotworów skóry, ale również w czasopismach i portalach kosmetycznych – które z kolei zwracają uwagę na rolę, jaką ekspozycja na słońce odgrywa w procesie starzenia się skóry oraz powstawania przebarwień. Sprawdź, jakie rodzaje promieniowania UV wyróżniamy, które z nich najsilniej wpływają na zdrowie człowieka i poznaj sposoby na to, jak chronić się przed skutkami długotrwałej i częstej ekspozycji na słońce.

Rodzaje promieniowania UV – czym się charakteryzują?

Promieniowanie ultrafioletowe (skrótowo określane jako UV bądź UVR, od angielskiej nazwy – ultraviolet radiation) dzielimy na trzy główne typy: UVA, UVB i UVC. Każdy z nich ma inne właściwości i inaczej oddziałuje na naszą skórę.

• UVA (320-400 nm) – to promieniowanie o najdłuższej fali, które stanowi największą część promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi (według różnych szacunków – od 95 do 97%). Ten rodzaj promieniowania przenika najgłębiej – aż do skóry właściwej. Odpowiada za fotostarzenie, utratę elastyczności oraz powstawanie zmarszczek, a także za rozwój stanu zapalnego. Jest obecne przez cały rok i przenika przez chmury oraz szyby.
• UVB (280–320 nm) – działa głównie na powierzchni skó To właśnie ono odpowiada za opaleniznę, ale również za poparzenia słoneczne i uszkodzenia DNA w komórkach skóry. Większość promieniowania UVB dociera na Ziemię latem i wiosną, w godzinach okołopołudniowych.
• UVC (100–280 nm) – najkrótsze, ale też najbardziej niebezpieczne promieniowanie UV. Na szczęście nie dociera do powierzchni Ziemi, ponieważ jest skutecznie pochłaniane przez warstwę ozonową.

Negatywny wpływ promieniowania UV na skórę

Tak, jak zostało to wspomniane we wstępie – obecnie w mediach czy w przestrzeni internetowej coraz więcej mówi się o szkodliwym wpływie UV na skórę. I nic w tym dziwnego – wieloletnia ekspozycja na intensywne promieniowanie słoneczne zwiększa bowiem ryzyko wystąpienia nowotworów skóry (w tym oczywiście czerniaka) i powoduje pogorszenie jej wyglądu (w wielu aspektach).

Wśród największych zagrożeń, jakie niesie ze sobą ekspozycja na promieniowanie słoneczne (zwłaszcza bez odpowiedniej ochrony) wyróżnia się:

• nowotwory skóry – promieniowanie UV, zwłaszcza UVB, może uszkadzać DNA komórek, co zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów – w tym takich jak czerniak, rak podstawnokomórkowy czy rak kolczystokomórkowy;
• fotostarzenie – promienie UVA wnikają głęboko w skórę, uszkadzając włókna kolagenowe oraz elastynę. Efektem jest szybsze powstawanie zmarszczek, utrata jędrności skóry i przedwczesne opadanie owalu twarzy. To jednak nie wszystko – ekspozycja na promieniowanie UV może dodatkowo wysuszać cerę, a częste mrużenie oczu w pełnym słońcu przyczynia się do powstawania zmarszczek mimicznych;
• przebarwienia – nadmierna ekspozycja na słońce sprzyja powstawaniu plam pigmentacyjnych, melasmy, ostudy (u kobiet w ciąży), a w konsekwencji – pojawieniu się nierównomiernego kolorytu cery. Zmiany te mogą być trudne do usunięcia, nawet przy regularnej pielęgnacji.

Warto tu również dodać, że przebarwienia, zaczerwienienia, rumień czy inne dermatozy mogą być indukowane przez ekspozycję na promieniowanie słoneczne podczas przyjmowania konkretnych leków czy ziół (o takich preparatach mówi się wówczas, że są fotouczulające). Zanim więc wyjedziemy na wakacje do ciepłych krajów lub postanowimy spędzić całe lato na działce, warto zweryfikować, czy stosowana przez nas farmakoterapia nie jest podstawą do unikania promieniowania słonecznego.

Pozytywny wpływ promieniowania UV na skórę – czy działanie UV na skórę może być korzystne?

Choć promieniowanie UV kojarzy się głównie z zagrożeniami, ma również kilka pozytywnych aspektów – jeśli towarzyszy nam w umiarkowanych ilościach i z uwzględnieniem odpowiedniej ochrony. Jakie to aspekty?

• Produkcja witaminy D – promienie UVB wspomagają naturalną syntezę witaminy D w skórze – substancji niezbędnej dla mineralizacji i utrzymania dobrej kondycji kości oraz zębów, a także istotnej w kontekście funkcjonowania układu odpornościowego.
• Poprawa nastroju – kontakt ze słońcem stymuluje wydzielanie serotoniny, czyli „hormonu szczęścia”. Dzięki temu czujemy się lepiej i mamy więcej energii, a dodatkowo ekspozycja na światło słoneczne jest jednym z elementów wpływających na regulację naszego zegara biologicznego.

Warto jednak pamiętać, że pozytywne skutki pojawiają się przy krótkiej ekspozycji – dla ich osiągnięcia wystarczy zwykle przebywanie na zewnątrz z odsłoniętymi przedramionami i podudziami przez 10–15 minut dziennie (przy czym w naszej szerokości geograficznej, w miesiącach zimowych, wskazana jest suplementacja witaminy D).

Promieniowanie UV a skóra i jej ochrona – jakie kosmetyki z filtrem warto stosować na co dzień?

Negatywny wpływ słońca na skórę można skutecznie ograniczać, stosując na co dzień produkty z wysokimi filtrami przeciwsłonecznymi (z faktorem SPF). Jest to szczególnie istotne u osób z bardzo jasną karnacją, dzieci czy kobiet w ciąży, natomiast tak naprawdę z benefitów ochrony przeciwsłonecznej skorzysta każda osoba – niezależnie od wieku czy płci. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele formuł kosmetyków z filtrem SPF, wśród których każda osoba znajdzie z pewnością coś dla siebie:

• pomadki z filtrem SPF – to nieoczywisty punkt, natomiast wciąż wiele osób przy aplikacji kosmetyków z ochroną przeciwsłoneczną pomija usta – zupełnie niesłusznie! Skóra warg jest cienka i delikatna, co czyni ją szczególnie podatną na działanie promieni UV. Tego typu kosmetyki – takie jak, przykładowo, pomadka ochronna do ust z filtrami UVA/UVB SPF 25 Oeparol Sunnyday z olejem z wiesiołka – to drobne, ale niezwykle ważne elementy letniej (i nie tylko) pielęgnacji;
• kremy i mleczka do twarzy i ciała – klasyka, która sprawdzi się niemal w każdej sytuacji. Wśród tej grupy produktów dostępne są wersje lekkie, nawilżające, matujące czy z dodatkiem innych składników aktywnych. Dokonując zakupu, warto wybierać kremy z szerokim spektrum ochrony (UVA i UVB);
• mgiełki i spraye z ochroną przeciwsłoneczną – szybkie i wygodne w użyciu, idealne do reaplikacji w ciągu dnia, także na makijaż. Świetne dla osób aktywnych i podróżujących;
• sztyfty ochronne – poręczne i precyzyjne. Doskonałe do ochrony newralgicznych miejsc, takich jak okolice oczu, uszu czy nosa. Świetnie sprawdzą się także w przypadku konieczności aplikacji punktowej – na przykład na przebarwienia i tatuaż

Warto na koniec dodać, że żadna ochrona nie działa wiecznie – filtr przeciwsłoneczny trzeba reaplikować co kilka godzin, a zwłaszcza po kąpieli, spoceniu się lub wytarciu skóry ręcznikiem.

Wpływ promieniowania UV na skórę – najważniejsze informacje

• Promieniowanie UV dzieli się na UVA, UVB i UVC – z czego dwa pierwsze mają realny wpływ na naszą skórę.
• Długotrwała ekspozycja na promieniowanie słoneczne prowadzi do przyspieszenia procesu starzenia się skóry, przebarwień i zwiększa ryzyko nowotworó
• Codzienna ochrona przeciwsłoneczna jest kluczowa – również w pochmurne dni i zimą, z uwagi na zdolność przenikania niektórych rodzajów promieniowania przez chmury czy szyby.
• Na rynku dostępne są różnorodne kosmetyki z SPF – kremy, mgiełki, sztyfty czy pomadki do ust, w wielu fovmulacjach, spośród których każda osoba znajdzie coś dla siebie.
• Regularna reaplikacja filtra i dopasowanie formuły do potrzeb skóry to podstawa skutecznej ochrony i regularnej aplikacji produktu.
• Dbając o regularną, codzienną aplikację SPF, chroni się nie tylko młody wygląd skóry oraz jej jędrność, ale przede wszystkim zdrowie.

Źródła:

1. K. Polak, aktualizacja: lek. M. Wiercińska, Ochrona przed słońcem w pytaniach i odpowiedziach [w:] Medycyna Praktyczna dla Pacjentów, 09.06.2025
2. Narbutt, H. Wolska, A. Kaszuba i wsp., Jak promieniowanie ultrafioletowe wpływa na skórę? [w:] Medycyna Praktyczna – Dermatologia, 24.04.2025
3. Kuros, K. Pinas, K. Skalska, J. Skupień, Świadomość młodego społeczeństw na temat wpływu działania promieni UV oraz profilaktyka foto starzenia się skóry [w:] Kosmetologia Estetyczna 4 / 2019 / vol. 8
4. Rada ds. Zdrowia Publicznego i Sekcja Dermatologii, Promieniowanie ultrafioletowe: zagrożenie dla dzieci i młodzieży [w:] Pediatria po Dyplomie, vol. 15, nr 3/2011
5. M. Mehrholz, A. Opalska-Tuszyńska, W. M. Barańska-Rybak, Ciemna strona Słońca, czyli reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne w codziennej praktyce dermatologicznej [w:] Forum Dermatologicum 2020, tom 6, nr 2
6. Ebisz, M. Brokowska, Szkodliwe oddziaływanie promieniowania ultrafioletowego na skórę człowieka [w:] Hygeia Public Health 2015, 50(3)
7. Nowak, K. Plewa-Tutaj, Wpływ wiedzy oraz wybranych czynników socjodemograficznych na profilaktykę i ochronę przed promieniowaniem UV [w:] Kosmetologia Estetyczna 3/ 2016 / vol. 5
8. Padlewska, Ochrona skóry przed negatywnymi skutkami promieniowania słonecznego [w:] wiadomoscidermatologiczne.pl, dostęp: 06.06.2025