Powrót

Witamina c – czym jest i jakie ma właściwości?

witaminy c

Witamina C, czyli inaczej kwas askorbinowy, to jedna z najważniejszych dla zachowania zdrowia substancji. Odpowiada ona m.in. za metabolizm tłuszczu, właściwe wchłanianie żelaza, poziom odporności organizmu, ma właściwości antyoksydacyjne i przyspieszające gojenie się ran. Organizm człowieka nie potrafi sam wytworzyć witaminy C, więc konieczne jest dostarczanie jej w postaci pożywienia lub suplementów diety.

Historia odkrycia witaminy C sięga już czasów starożytnego Egiptu, gdzie na papirusach opisywano objawy szkorbutu, wywoływanego niedoborem tej substancji, jednocześnie łącząc występowanie choroby ze sposobem odżywiania. W średniowieczu na szkorbut najczęściej cierpieli marynarze, którzy podczas długich podróży morskich byli pozbawieni dostępu do świeżych warzyw i owoców. Jednak po raz pierwszy witaminę C wyodrębnił z papryki węgierski naukowiec Albert Szent-Görgyi, który za odkrycie to został uhonorowany Nagrodą Nobla. Nazwano ją kwasem askorbinowym, gdyż to właśnie jej niedobór był główną przyczyną szkorbutu (z łac. scorbutus) (1).

Witamina c – jakie ma właściwości?

Jedną z najważniejszych właściwości witaminy C jest jej działanie przeciwnowotworowe: hamuje fazę inicjacji nowotworów, blokuje ich transformację oraz zagęszcza tkankę łączną, nie dopuszczając do rozprzestrzeniania się zmian rakowych. Spożywanie produktów bogatych w kwas askorbinowy znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia wszystkich nowotworów złośliwych (2).

Ponadto witamina C bierze udział w wielu procesach życiowych:

  • syntezie kolagenu i karnityny, wpływając na szybsze gojenie się ran i zrastanie kości,
  • metabolizmie aminokwasów,
  • metabolizmie tłuszczów, cholesterolu i kwasów żółciowych,
  • podnoszeniu odporności organizmu (poprzez działanie bakteriobójcze i bakteriostatyczne),
  • prawidłowym wchłanianiu żelaza i jego gromadzeniu (zapobieganie osteoporozie),
  • niszczeniu wolnych rodników.

Groźny dla zdrowia jest natomiast niedobór witaminy C, choć jego objawy mogą się różnić w zależności od ilości spożywanej substancji oraz indywidualnych predyspozycji organizmu. Zalicza się do nich np. krwawienie z dziąseł, osłabienie i spadek odporności, niedokrwistość, brak apetytu, zaburzenia w przemianie cholesterolu, występujące w narządach wewnętrznych krwawe wybroczyny (3).

Naturalna witamina c – gdzie ją znaleźć?

Organizm człowieka nie potrafi sam wytwarzać witaminy C, dlatego dostarcza ją w sobie w postaci pożywienia oraz suplementów diety, takich jak Oeparol Extra Odporność. Tymczasem zapotrzebowanie na witaminę C jest największe wśród wszystkich witamin i wynosi w przypadku niemowląt i dzieci 2 mg na kilogram masy ciała na dobę, zaś u dorosłych – 1 mg na kilogram masy ciała na dobę. Wrasta ono u kobiet ciężarnych i karmiących, u palaczy, osób z nadciśnieniem i cukrzycą, osób w różnych stanach chorobowych oraz borykających się ze zwiększonym stresem.

Największe ilości witaminy C znaleźć można w owocach i warzywach. Do jej najbogatszych źródeł zaliczają się owoce cytrusowe, porzeczki, truskawki, warzywa kapustne, szpinak, papryka, ziemniaki i pomidory. Warto przy tym pamiętać, że witamina C jest nietrwała, a gotowanie niszczy około 50-70% jej zawartości w produkcie. Wchłaniania jest w jelicie cienkim i dwunastnicy. (4)

Witamina C lewoskrętna – czy faktycznie istnieje?

Pełna nazwa witaminy C stosowana w fachowej literaturze medycznej to kwas L-askorbinowy. Stąd wzięło się pojęcie witaminy C lewoskrętnej, która w teorii ma być wiele bardziej skuteczna od witaminy C prawoskrętnej. Tymczasem prawda wygląda zupełnie inaczej. Określenie „L” w nazwie „kwas L-askorbinowy” oznacza, że podczas tworzenia schematu budowy cząsteczki tej substancji, tworzące ją atomy wodoru i tlenu znajdują się po jego lewej stronie. Tymczasem w chemii mianem „lewoskrętności” lub „prawoskrętności” określa się sposób, w jaki przez cząsteczkę przechodzi spolaryzowane światło, za pomocą którego wyznacza się poziom tzw. czystości chemicznej substancji. W przypadku kwasu L-askorbinowego, czyli witaminy C, jej cechą jej prawoskrętność (5). Określenie „witamina C lewoskrętna” jest więc błędne, a witamina C występująca w owocach, warzywa i suplementach diety to kwas L-askorbinowy prawoskrętny.

 

  1. Janda K, Kasprzak M, Wolska J. Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie. Pomeranian Journal of Life Sciences. 2015;61(4):419
  2. Kulik-Kupka K, Nowak J, Koszowska A, et al. Witaminy w walce z nowotworami. Medycyna Rodzinna. 2016;1:26-31
  3. Przygoda B. Witamina C. Dostęp online: http://dieta.mp.pl/zasady/63300,witamina-c Data dostępu: 21.02.2017
  4. Maćkowiak K, Torliński L. Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka. Nowiny Lekarskie. 2007;76(4):349-350
  5. Dobosz A. Witamina C – fakty i mity. Świat Przemysłu Farmaceutycznego. 2016;1:80