Powrót

Suplementacja witamin – kiedy jest niezbędna?

suplementacja

Na rynku suplementów diety dostępnych jest wiele różnych preparatów witaminowych. Chętnie je stosujemy, bo przecież każdy z nas chce być zdrowy, a wiadomo, że do tego niezbędne są witaminy. Czy na pewno? Po które z witamin powinniśmy sięgać w zależności od wieku? Czy w trakcie ciąży nasza „dieta witaminowa” poszerza się? [8]

Witamina D – witamina dobra dla każdego!

Każdemu z nas, nawet nieinteresującemu się na co dzień zdrową dietą, udałoby się wymienić podstawowe informacje o witaminach. Jeśli jesteś przeziębiony albo masz kaca, sięgaj po witaminę C. Jeśli masz problemy skórne, kup kompleks witamin B. A witamina D – to ta produkowana pod wpływem słońca. [5]

Okazuje się jednak, że w naszej szerokości geograficznej, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, ilość promieniowania słonecznego docierającego do skóry, w której zachodzi jeden z etapów syntezy witaminy D, jest po prostu niewystarczająca. Skutkuje to niedoborami witaminy D, które można stwierdzić u większości Polaków niezależnie do wieku. [4][5]

Badania naukowe dowodzą tymczasem, że witamina D uczestniczy w licznych procesach zachodzących w naszym organizmie. Wpływa na stan gospodarki wapniowo-fosforowej organizmu m.in. poprzez regulację wchłaniania tych substancji odżywczych w przewodzie pokarmowym, co istotnie przekłada się na stan naszych kości i zmniejszenie ryzyka rozwoju osteoporozy. Witamina D wpływa również na procesy odpornościowe organizmu, niezależnie od wieku. Poza ochroną organizmu przed tak powszechnymi chorobami, jak np. przeziębienie, oraz wspomaganiem go w walce z nimi regularna suplementacja zmniejsza również ryzyko zachorowania na choroby autoimmunologiczne, takie jak cukrzyca typu 1, zapalenia tarczycy czy stwardnienie rozsiane. [4][5]

Jeśli przyjrzymy się składom kompleksów witaminowych dostępnych w drogeriach czy aptekach, okaże się, że owszem, jest tam wiele różnych substancji, ale najczęściej w niewielkich ilościach, dlatego też warto sięgać po preparaty zawierające wyłącznie witaminę D w ilościach zalecanych dla naszego wieku i stanu fizjologicznego. [5]

Suplementacja pozostałych witamin u dzieci i dorosłych

A co z pozostałymi witaminami? Prawda jest taka, że u większości z nas, zarówno dzieci, jak i dorosłych, nie ma potrzeby suplementacji innych witamin. Powinny one być przyjmowane do organizmu wraz z codzienną, zbilansowaną i zróżnicowaną dietą. Niestety ograniczenia w diecie są problemem wielu dzieci, którym np. warzywa czy niektóre gatunki mięsa po prostu nie smakują. Podobnie jest u osób starszych, które ze względu na spadek receptywności smaku w związku z wiekiem przestają odczuwać potrzebę urozmaicania diety, co niestety może prowadzić do niedoborów. W takich sytuacjach warto sięgać po kompleksy witaminowe, jednak zaleca się, aby robić to pod kontrolą pediatry czy lekarza rodzinnego. [8]

Poszczególne witaminy należy suplementować w sytuacjach, gdy laboratoryjnie potwierdzono ich niedobór lub gdy objawy u danego pacjenta prawie jednoznacznie wskazują na możliwość niedoboru. Wówczas sięga się np. po witaminęB12, której niedobór może okazać się przyczyną niedokrwistości, czy witaminę K u osób z zaburzeniami krzepliwości krwi. [6][7][8]

Czy witaminy można przedawkować? Mimo że jest to sytuacja rzadka, a objawy pojawiają się zwykle dopiero przy znacznym przekroczeniu norm stężeń poszczególnych substancji w surowicy krwi, to jednak przyjmowanie zbyt dużych ilości witamin może skutkować m.in. zaburzeniami neurologicznymi, psychicznymi czy żołądkowo-jelitowymi. Na przedawkowanie szczególnie narażone są osoby, które na co dzień stosują zbilansowaną dietę, a mimo to zażywają preparaty witaminowe. W tym przypadku oznacza to więc nie tylko stratę pieniędzy, ale również brak wymiernych korzyści dla naszego zdrowia. [8]

Jakie witaminy powinna przyjmować ciężarna?

Jak już wspomniano, wszyscy, także ciężarne, powinniśmy suplementować witaminę D. Poza oczywistymi korzyściami wymienionymi wyżej witamina D zmniejsza w tej grupie ryzyko wystąpienia wielu patologii ciąży, takich jak stan przedrzucawkowy czy cukrzyca ciążowa, a także pozwala zminimalizować ryzyko poronienia lub porodu przedwczesnego. Pamiętajmy, że dawka witaminy D przyjmowana w okresie ciąży powinna być zwiększona w stosunku do ilości przyjmowanej przez dorosłe kobiety niebędące w ciąży. [1][4][9]

Już na kilka miesięcy przed planowaną ciążą i przez pierwszy trymestr ciąży przyszła mama powinna suplementować także kwas foliowy, czyli witaminę B9. Pozwala on zminimalizować ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej, takich jak rozszczep kręgosłupa czy przepuklina oponowo-rdzeniowa. Podstawowa dawka to 0,4 mg na dobę, ale powinna być zwiększona do aż 4 mg u kobiet, u których w poprzednich ciążach rozpoznano podobne patologie. [1][2][3]

O suplementacji pozostałych preparatów witaminowych w trakcie ciąży decyduje indywidualnie lekarz i nie powinno się podejmować takiej decyzji na własną rękę. Przyjmowanie np. zbyt dużych ilości witaminy A w trakcie ciąży może skutkować wzrostem ryzyka wystąpienia poronienia oraz wad układu nerwowego i krążenia dziecka. [1]

 

[1] Pod red. Bręborowicz G.H., Położnictwo i ginekologia, tom 1, wyd. PZWL, Warszawa 2015, s:73-74.

[2] https://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/73282,zasady-odzywiania-ciezarnych – data dostępu: 26.06.2018.

[3] https://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/63113,suplementacja-kwasu-foliowego-u-kobiet-w-ciazy – data dostępu: 26.06.2018.

[4] https://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61928,suplementacja-witaminy-d-u-kobiet-w-ciazy – data dostępu: 26.06.2018.

[5] https://diabetologia.mp.pl/wytyczne/92799,wytyczne-suplementacji-witaminy-d-skrot-aktualnych-zalecen – data dostępu: 26.06.2018.

[6] https://dieta.mp.pl/zasady/62908,witamina-k – data dostępu: 26.06.2018.

[7] https://dieta.mp.pl/zasady/63297,witamina-b12 – data dostępu: 26.06.2018.

[8] https://dieta.mp.pl/zasady/62899,witaminy – data dostępu: 26.06.2018.

[9] Hollis B.W., Wagner C.L., New insights into the vitamin D requirements during pregnancy, Bone Res. 2017 Aug 29;5:17030.