Powrót

Profil lipidowy – badanie, które powinien wykonywać każdy z nas

profil lipidowy

Każdy z nas zdaje sobie sprawę z konieczności poddawania się od czasu do czasu różnym badaniom profilaktycznym. Ich przykładem są badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi obwodowej czy ogólne badanie moczu. Jednak tylko niektórzy są świadomi tego, że wiele informacji może wnieść także oznaczanie profilu lipidowego, czyli tzw. lipidogram. Zaleca się, aby wykonywać go co 5 lat u każdej osoby, począwszy od 20. roku życia. Na czym polega to badanie? O czym mogą świadczyć odchylenia? [1][2][3]

Co to jest profil lipidowy?

badaniu profilu lipidowego oznacza się stężenia różnych frakcji cholesterolu i trójglicerydów. Wszystkie te substancje są w odpowiednich ilościach niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Czasem jednak jest ich zbyt dużo lub za mało, co wiąże się z ryzykiem zachorowania przede wszystkim na choroby układu sercowo-naczyniowego. [1][2][3]

W skład podstawowego lipidogramu wchodzi oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, nazywanego także „złym cholesterolem”, cholesterolu HDL, czyli „dobrego cholesterolu” i trójglicerydów. W niektórych laboratoriach panel jest rozszerzony o dodatkowe frakcje lipidów. [1][2][3]

Zaleca się, aby badanie profilu lipidowego było wykonywane na czczo po 9-12 godzinach głodówki. W tym okresie można pić wyłącznie wodę. Na dobę przed badaniem odradza się spożywanie alkoholu. [2][3]

Kto powinien poddawać się badaniu profilu lipidowego?

Odchylenia w badaniu profilu lipidowego świadczą przede wszystkim o wzroście ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Zaleca się je jako badanie przesiewowe w tym kierunku u każdego, począwszy od wieku nastoletniego, a z pewnością już od 20. roku życia co 5 lat. Mimo tego, że wówczas mało kto myśli o takich schorzeniach jak zawał serca czy udar mózgu. Niestety ze względu na obecne tempo życia, stresowe warunki pracy i niezdrową dietę, na choroby takie jak nadciśnienie tętnicze czy choroba niedokrwienna serca zapadają także młodzi dorośli. [1][3]

Kto powinien badać się częściej?

Badanie należy wykonywać częściej u pacjentów z grupy ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych. Zalicza się tu mężczyzn po 45. roku życia i kobiety po 55. roku życia, pacjentów palących, chorujących na nadciśnienie tętnicze lub cukrzycę, z nadwagą i otyłością, a także tych, których bliscy cierpią na choroby sercowo-naczyniowe, które ujawniły się w młodym wieku. Lipidogram oznacza się częściej niż co 5 lat ponadto u osób przyjmujących leki, które wpływają na stężenia lipidów. [1][2][3]

O czym mogą świadczyć odchylenia w profilu lipidowym?

Za prawidłowe stężenie cholesterolu całkowitego uznaje się to poniżej 190 mg/dl. Podwyższone wartości występują u osób z nadwagą i otyłością, w niektórych chorobach uwarunkowanych genetycznie czy w przebiegu np. niedoczynności tarczycy. Pogorszenie obrazu lipidogramu dotyczy też osób o niezdrowym stylu życia, przyjmujących niektóre leki, np. glikokortykosteroidy, beta-blokery czy antykoncepcję hormonalną, a także u kobiet w ciąży. Z kolei obniżone wartości (oprócz cholesterolu HDL) świadczą o wyniszczeniu organizmu, niedożywieniu czy np. o nadczynności tarczycy. [1][2][3]

Norma stężenia cholesterolu LDL jest kwestią indywidualną. U pacjentów zdrowych, bez obciążeń, jest to poniżej 115 mg/dl. U pozostałych, w zależności od chorób współistniejących  i czynników ryzyka, jest to poniżej 100 lub 70 mg/dl. Cholesterol LDL, czyli „zły cholesterol”, przy nadmiarze odkłada się w ścianach naczyń krwionośnych i jest podstawowym budulcem blaszek miażdżycowych. Te z kolei mogą stanowić materiał zatorowy i doprowadzić do tak poważnych powikłań jak zawał serca, udar niedokrwienny mózgu czy ostre niedokrwienie kończyn. [1][2][3]

W przeciwieństwie do pozostałych wykładników stężenie cholesterolu HDL, czyli „dobrego cholesterolu”, powinno być jak najwyższe, ponieważ chroni on przed rozwojem miażdżycy. U mężczyzn norma to powyżej 40 mg/dl, a u kobiet powyżej 45 mg/dl. Na podwyższenie stężenia ma wpływ dieta bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe, a także aktywność fizyczna i redukcja masy ciała. [1][2][3]

Ostatnim elementem lipidogramu jest oznaczenie stężenia trójglicerydów. Ich norma wynosi poniżej 150 mg/dl. Podwyższenie wartości wskazuje na zwiększone ryzyko zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe. [1][2][3]

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s: 155-165

[2] https://cholesterol.mp.pl/hipercholesterolemia/103924,cholesterol-i-triglicerydy-panel-lipidowy – data dostępu: 15.03.2018

[3] https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/171956,lipidy – data dostępu: 15.03.2018