Powrót

Miażdżyca – przyczyny, objawy i leczenie

miażdżyca

Obecność blaszek miażdżycowych można stwierdzić u praktycznie każdego z nas. Najpierw rozwijają się one podstępnie, nie wywołując żadnych objawów. Z czasem jednak osiągają tak duże rozmiary, że skutecznie ograniczają drożność naczyń tętniczych. W niektórych przypadkach pierwszym objawem może być dopiero incydent sercowo-naczyniowy, taki jak zawał serca czy udar mózgu, będący skutkiem oderwania się fragmentu blaszki, powodującego zupełną blokadę drożności naczynia. [1][2][3]

Co to jest miażdżyca i skąd się bierze?

Miażdżyca, nazywana także arteriosklerozą, to przewlekła choroba naczyń tętniczych. W jej przebiegu dochodzi do odkładania się na ścianach tętnic tzw. blaszek miażdżycowych, co siłą rzeczy powoduje stwardnienie tych naczyń. Blaszka miażdżycowa ma formę złogu, którego głównym budulcem jest cholesterol LDL, czyli tzw. „zły cholesterol”, a jej powierzchnia jest pokryta włóknikiem. [1][2][3]

Obecność mniejszych lub większych blaszek miażdżycowych jest bardzo powszechną patologią, mogącą wystąpić w praktycznie każdej tętnicy naszego ciała. Najczęściej spotykamy je w aorcie, czyli głównej tętnicy organizmu, a także w tętnicach wieńcowych, unaczyniających serce, tętnicach szyjnych i mózgowych, dostarczających krew do mózgu, czy tętnicach biodrowych i udowych, zaopatrujących w krew kończyny dolne. [1][2][3]

Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za tworzenie się blaszek miażdżycowych jest utrzymujący się, podwyższony poziom wspomnianego cholesterolu LDL. Jest to efekt nieprawidłowej diety, bogatej w tłuszcze zwierzęce, przekąski typu fast-food i potrawy smażone. Oczywiście ogromne znaczenie ma też nasz styl życia, pozbawiony codziennej dawki aktywności fizycznej. Do rozwoju miażdżycy przyczynia się również wiek – pierwsze blaszki stwierdza się nawet u noworodków, ale im osoba starsza, tym więcej blaszek w jej organizmie. [1][2][3]

Czy miażdżyca powoduje wystąpienie jakichś objawów?

Obecność blaszki miażdżycowej przez dłuższy czas pozostaje zupełnie bezobjawowa. Do wystąpienia symptomów dochodzi dopiero w momencie, kiedy blaszka osiągnie duże rozmiary, silnie ograniczając przepływ krwi przez daną tętnicę. Symptomy te są oczywiście uzależnione od lokalizacji naczynia. [1][2]

Jeśli zwężenie dotyczy tętnicy szyjnej czy mózgowej, mamy do czynienia z ograniczeniem dopływu krwi do mózgu, a co za tym idzie – z zawrotami głowy czy omdleniami. Przy zajęciu naczyń wieńcowych, zaopatrujących serce, dochodzi do rozwoju choroby niedokrwiennej serca, czyli dusznicy bolesnej. Jeśli zajęte są naczynia kończyn dolnych, mamy do czynienia z tzw. chromaniem. Pacjent musi przystawać w trakcie spaceru nawet co kilka metrów na skutek intensywnego bólu niedokrwionych kończyn. W skrajnych przypadkach mogą wystąpić także owrzodzenia. [1][2]

Blaszka miażdżycowa może być niestabilna. Oznacza to, że pod wpływem urazu lub np. podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi, może dojść do urwania się fragmentu lub całej blaszki, co skutkuje powstaniem materiału zatorowego, który może całkowicie zablokować drożność naczynia tętniczego. To właśnie wtedy dochodzi do takich powikłań jak zawał serca, udar mózgu czy ostre niedokrwienie kończyny. [1][2]

Jak leczyć miażdżycę?

Nie istnieje farmakologiczna metoda wyleczenia miażdżycy, która już powstała w naczyniach. Jedynym, co możemy zrobić, jest zapobieganie powstawaniu nowych blaszek lub powiększaniu rozmiarów już obecnych. [1]

Jeśli u pacjenta zdiagnozowano obecność blaszki, która znacznie zwęża naczynie i grozi jego zupełną blokadą, należy rozważyć wdrożenie chirurgicznych metod leczenia, mających na celu przywrócenie drożności naczynia. Najczęściej stosowanymi są:

– angioplastyka balonowa, polegająca na wprowadzeniu do zwężonego naczynia skurczonego balonika, który rozszerza się w miejscu zwężenia, co skutkuje poszerzeniem światła naczynia;

– endarektomia – operacyjne usunięcie blaszki miażdżycowej;

– wszczepienie stentu – wszczepienie „rurki” w miejsce zwężenia, co ma na celu rozszerzenie światła naczynia. [1]

Warto jednak zaznaczyć, że wszystkie te zabiegi nie gwarantują, że objawy nie powrócą wskutek ponownego zwężenia światła naczyń tętniczych, dlatego trzeba brać pod uwagę konieczność powtarzania interwencji. [1]

Jak zapobiec rozwojowi miażdżycy?

Podstawową formą zapobiegania rozwojowi miażdżycy jest zdrowy styl życia. Dotyczy to przede wszystkim diety, która powinna być bogata w owoce i warzywa, a także białko zwierzęce. Warto natomiast ograniczyć spożywanie nasyconych tłuszczów zwierzęcych i węglowodanów złożonych. Powodują one bowiem nadwagę i otyłość, skutkujące zaburzeniami metabolicznymi i wzrostem stężenia cholesterolu LDL. Pamiętajmy także o aktywności fizycznej – 30 do 45 minut umiarkowanego wysiłku fizycznego 3-4 razy w tygodniu powoduje redukcję masę ciała, poprawę wykładników lipidowych i zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań miażdżycy. [1][2]

W przypadku pacjentów, którzy nie są w stanie wprowadzić w życie powyższych zaleceń lub okazują się one nieskuteczne, włącza się terapię farmakologiczną statynami, które również mają na celu ograniczenie stężenia cholesterolu LDL. Bardzo istotne jest także odpowiednie leczenie nadciśnienia tętniczego, które wpływa nie tylko na przyspieszenie rozwoju miażdżycy, ale także zwiększa ryzyko wystąpienia ostrych incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu. [1][2][3]

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s:147-162, 498-501

[2] https://chorobawiencowa.mp.pl/informacje/definicje/54556,miazdzyca – data dostępu: 05.04.2018

[3] https://nadcisnienie.mp.pl/informacje/ryzyko/58839,co-to-jest-miazdzyca-i-jaki-jest-jej-zwiazek-z-nadcisnieniem-tetniczym – data dostępu: 05.04.2018