Powrót

Metody pomiaru ciśnienia tętniczego

Według badania NATPOL 2011 częstość występowania nadciśnienia tętniczego w populacji dorosłych Polaków wynosi około 32%. Te przytłaczające dane jednoznacznie wskazują, jak częsta jest to choroba. Dlatego też niezwykle ważną rolę pełni diagnostyka nadciśnienia, w szczególności diagnostyka wczesna. Jedynie ona jest w stanie w znaczącym stopniu ograniczyć liczbę pacjentów zmagających się z groźnymi powikłaniami nadciśnienia tętniczego.[1]

Pomiary ciśnienia tętniczego – pomiary kliniczne

Metody pomiaru ciśnienia tętniczego dzielimy tradycyjnie na trzy rodzaje. Są to pomiary kliniczne, pomiary samodzielne oraz automatyczne monitorowanie ciśnienia tętniczego –ABPM (tak zwany holter ciśnieniowy). Nazwa „pomiary kliniczne” jest synonimem pomiarów lekarskich (gabinetowych). Oznaczają one wszelkie pomiary ciśnienia, które wykonuje lekarz (lub inny przedstawiciel personelu medycznego). Szczególną rolę pełnią w tym wypadku badania z wykorzystaniem sfigmomanometrów sprężynowych (czyli rodzaju ciśnieniomierzy) metodą osłuchową. Tego rodzaju pomiar wymaga dużej staranności. Idealnie powinien on być wykonywany w ciepłym i suchym pomieszczeniu. Pacjent przed badaniem powinien pozostawać przez kilka-kilkanaście minut w bezruchu, najlepiej w pozycji siedzącej. Następnie wykonuje się dwa pomiary w odstępie jednej minuty – najlepiej na lewej i prawej ręce. Jeśli wyniki znacząco się różnią, wykonuje się kolejny pomiar na ręce, na której ciśnienie tętnicze było wyższe. Lekarz zwraca szczególną uwagę na obwód ramienia pacjenta oraz szerokość rękawa ciśnieniomierza, gdyż powinna ona być przystosowana do masy ciała pacjenta. Dodatkowo u osób starszych powinno się wykonać również badanie ciśnienia w pierwszej i trzeciej minucie po przyjęciu pozycji stojącej w celu wykluczenia hipotensji ortostatycznej (czyli spadku ciśnienia). Największą zaletą klinicznych pomiarów ciśnienia tętniczego jest ich dokładność, która wynika z dużego doświadczenia personelu oraz faktu, że ciśnieniomierze osłuchowe z reguły pozwalają na dokładniejszy pomiar. Niestety, u pacjentów często występuje tak zwany „syndrom białego fartucha”, czyli rodzaj reakcji stresowej. Pacjenci, u których on występuje, w trakcie pomiaru wykonywanego przez lekarza zaczynają się denerwować, co przekłada się na pobudzenie układu współczulnego. To doprowadza do przyspieszenia akcji serca, co znacząco przekłamuje wynik rzeczywistego ciśnienia tętniczego (czyli takiego, jakie występuje u pacjenta, gdy ten nie jest pod wpływem silnego stresu). [1][2][3]

Pomiary ciśnienia tętniczego – pomiar samodzielny

Samodzielne pomiary ciśnienia tętniczego pełnią niezwykle ważną funkcję w procesie wczesnego rozpoznawania nadciśnienia tętniczego oraz jego prawidłowej kontroli. Wykazano, że wartość ciśnienia tętniczego w samodzielnych pomiarach koreluje z obecnością zmian narządowych, które nie manifestują się jeszcze w formie jakichkolwiek objawów. Oznacza to, że samodzielne mierzenie ciśnienia w praktyce pozwala na najszybsze wykrycie nadciśnienia ze wszelkich dostępnych metod pomiaru ciśnienia tętniczego krwi. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że ogólnym kryterium rozpoznania nadciśnienia tętniczego jest przekroczenie wartości 140 mm Hg ciśnienia skurczowego i/lub 90 mm Hg ciśnienia rozkurczowego. W przypadku pomiarów wykonywanych przez pacjenta w warunkach domowych nadciśnienie rozpoznawane jest w sytuacji, gdy ciśnienie tętnicze wynosi już 135/85 mm Hg w średniej pomiarów z kilku dni.

Wczesne rozpoznawanie nadciśnienia i eliminacja błędu pomiaru wynikającego z obecności „syndromu białego fartucha” są największymi zaletami pomiarów samodzielnych. Niestety, to co jest największą zaletą pomiarów klinicznych jest problemem w pomiarach wykonywanych przez pacjenta. Problem ten dotyczy szczególnie osób starszych, które nie są w stanie wykonać poprawnego badania (nieodpowiednia szerokość mankietu lub niewystarczające jego napięcie). Dodatkowo nie każdy pacjent jest sobie w stanie pozwolić na zakup elektronicznych ciśnieniomierzy. [1][2][3]

Automatyczne monitorowanie ciśnienia tętniczego

Automatyczny pomiar ciśnienia tętniczego (ABPM), nazywany również często holterem ciśnieniowym, polega na rejestracji ciśnienia, którego dokonuje specjalny aparat, który pacjent nosi przeważnie przez dobę. Jest to urządzenie nieznacznej wielkości (około 10 cm x 5 cm), które pacjent ma zwykle przymocowane za pomocą specjalnego pasa. Do aparatu zainstalowane są przewody od mankietu, który dokonuje cyklicznego pomiaru ciśnienia na ramieniu pacjenta. Najczęściej pomiary te wykonywane są co 30 min, również w nocy. Po upływie doby lekarz jest w stanie na wygenerowanym przez komputer wykresie ocenić, jak wyglądały pomiary ciśnienia tętniczego u pacjenta podczas trwania badania. W porównaniu z pomiarami klinicznymi, największymi zaletami ABPM są:

– dokładniejsze odwzorowanie rzeczywistego ciśnienia tętniczego i przedstawienie jego profilu dobowego,

– diagnostyka epizodów hipo/hipertensji,

– możliwość dokładniejszej oceny skuteczności leczenia.[1][2]

 

[1] Pod red. Gajewski P. Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s:102-107

[2] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.25.2.1 data dostępu: 19.11.2017

[3] E. O’Brien et.al Pomiary ciśnienia krwi – European Society of Hypertension recommendations for conventional, ambulatory and home blood pressure measurement, Journal of Hypertension, 2003; 21: 821-848