Powrót

Czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

choroby sercowo-naczyniowych

Choroby sercowo-naczyniowe plasują się w tej chwili na pierwszym miejscu wśród przyczyn zgonów Polaków. Czynniki ryzyka rozwoju tych chorób dzieli się na niemodyfikowalne, czyli takie, na które nie mamy wpływu, i modyfikowalne, które możemy zmniejszać poprzez dietę z ograniczeniem spożycia tłuszczów zwierzęcych oraz soli i zwiększenie aktywności fizycznej. Jakie są czynniki ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych? Czy można to ryzyko przeliczyć na konkretne liczby? [1][2][4][5]

Choroby sercowo-naczyniowe

U podłoża większości chorób sercowo-naczyniowych leży miażdżyca, czyli zapalna choroba tętnic, polegająca na tworzeniu się w obrębie ścian naczyń nacieków zapalnych z odkładaniem się lipidów, głównie cholesterolu LDL. To właśnie blaszki miażdżycowe w największym stopniu ograniczają światło naczyń wieńcowych, doprowadzając do rozwoju choroby niedokrwiennej serca czy naczyń szyjnych i mózgowych, prowokując występowanie epizodów niedokrwienia układu nerwowego, zawrotów głowy czy omdleń. W przypadku urwania się blaszki miażdżycowej, np. wskutek podwyższonego ciśnienia tętniczego, wówczas może powstać zator zamykający światło naczynia. Jeśli jest to naczynie wieńcowe, dochodzi do zawału serca, jeśli unaczyniające ośrodkowy układ nerwowy, dochodzi do udaru niedokrwiennego mózgu, a jeśli np. unaczyniające kończynę dolną, prowadzi do ostrego niedokrwienia kończyny. [1]

Ocenia się, że choroby układu krążenia wciąż zajmują pierwsze miejsce wśród przyczyn zgonów Polaków – przed nowotworami, które plasują się na drugim miejscu. Ma to związek przede wszystkim z naszym obecnym stylem życia – konsumpcyjnym i stresującym. Istnieje jednak cała lista czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a na niektóre z nich mamy wpływ! [1][2]

Niemodyfikowalne czynniki ryzyka

Niemodyfikowalne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych to takie, na które nie mamy wpływu. Należą do nich:

– wiek – na choroby szczególnie narażeni są mężczyźni od 45. roku życia i kobiety od 55. roku życia,

– płeć – bardziej narażeni są mężczyźni,

– wczesne występowanie chorób na podłożu miażdżycowym w rodzinie (u mężczyzn poniżej 55. roku życia i u kobiet poniżej 65. roku życia). [1][4][5]

Modyfikowalne czynniki ryzyka

Modyfikowalne czynniki ryzyka to natomiast takie, na które mamy wpływ np. poprzez zastosowanie odpowiedniej diety czy zwiększenie aktywności fizycznej. Są to:

– palenie tytoniu,

– mała aktywność fizyczna,

– podwyższone wartości ciśnienia tętniczego,

– zwiększone stężenia „złego” cholesterolu LDL, trójglicerydów i zmniejszone stężenie „dobrego” cholesterolu HDL,

– stany przedcukrzycowe (nieprawidłowa glikemia na czczo i nieprawidłowa tolerancja glukozy) i cukrzyca,

– nadwaga i otyłość. [1][4][5]

Skala SCORE

Niektórzy pacjenci, ze względu na obecność chorób, są od razu kwalifikowani jako chorzy wysokiego ryzyka wystąpienia incydentu sercowo-naczyniowego, takiego jak zawał serca czy udar mózgu. Można tu np. wymienić chorych na cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca czy zaawansowaną postać przewlekłej choroby nerek, a także pacjentów z wysokimi wartościami pojedynczych czynników ryzyka, np. bardzo wysokim stężeniem cholesterolu LDL. U pozostałych pacjentów między 40. a 70. rokiem życia można to ryzyko obliczyć. Służy temu skala SCORE, którą bez trudu pacjent może znaleźć w Internecie. Na podstawie 5 parametrów określa ona ryzyko zgonu z powodu incydentu sercowo-naczyniowego w ciągu 10 najbliższych lat. Bierze ona pod uwagę:

– wiek pacjenta,

– płeć,

– to czy pacjent pali papierosy,

– wartości skurczowego ciśnienia krwi,

– stężenie cholesterolu całkowitego.

Na tej podstawie wylicza się konkretny wynik procentowy. Ryzyko poniżej 1% określa się jako niskie, między 1 a 4% uznaje się za umiarkowane, między 5 a 9% za wysokie, a powyżej 10% za bardzo wysokie. [1][3]

 

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s: 151-154

[2] https://chorobawiencowa.mp.pl/aktualnosci/80391,choroby-ukladu-krazenia-wciaz-glowna-przyczyna-zgonow – data dostępu: 10.02.2018

[3] https://nadcisnienie.mp.pl/informacje/ryzyko/58837,jak-oszacowac-u-siebie-poziom-ryzyka-sercowo-naczyniowego – data dostępu: 10.02.2018

[4] https://kardiologia.mp.pl/publikacje/postepy/144517,prewencja-chorob-sercowo-naczyniowych-postepy-2015 – data dostępu: 10.02.2018

[5] Yong J. et al., Primary prevention of cardiovascular disease in older adults in China.,  World J Clin Cases. 2017 Sep 16;5(9):349-359